Angus nedir, ne değildir?

Her insan gibi ben de sürekli kendimle uğraşıp duruyorum. Geçen sene “vegan mı olsam?” diye düşünürken şu anda “avcı&toplayıcı” olduğumu kabullenmiş ve bu konuyu eski dosyalarımın arasına itelemiş bulunmaktayım! Mutluyum!

Geçenlerde rakı masasında çıkan muhabbetten sonra bir gurme (:P) olarak Amerika’dan ithal ederek tanıştığımız angusların ne olup ne olmadığını anlamak için bir araştırmaya giriştim.

Olay şöyleymiş;

1800’lerden önce Aberdeenshire ve Angus bölgelerindeki boynuzsuz sığırlar Angus boynuzsuzları olarak bilinirmiş. Kendi sürüsü için en iyi siyah ve boynuzsuz sığırları seçen Hugh Watson bu ırkın kurucusu olarak kabul ediliyor. Adamın favori boğaları falan filan varmış. Angusların atalarından bahsediliyor wikipedia‘da, vs vs vs…

Angus; et üretiminde kullanılan, İskoçya’nın Aberdeenshire ve Angus bölgelerine özgü sığırların melezlenmeleriyle elde edilmiş bir sığır türü. Dünyanın genelinde Aberdeen Angus olarak biliniyor.

Doğal olarak boynuzsuz ve tüm vücutları siyah ya da kırmızı oluyor, sadece meme bölgesi beyaz olabiliyormuş…

En fazla; İskoçya, İngiltere, Avustralya, Yeni Zelanda ve Amerika Birleşik Devletleri’nde yetiştirilen Angus artık Türkiye’de de yetiştiriliyor.

Angusun en önemli özelliği tamamen siyah olması. Ancak bazı soylarda bulunan kırmızı gen kullanılarak Kırmızı Angus (Red Angus) ırkı elde edilmiş, “Red Angus” sıcak bölgelerde “sıcağa dayanıklı ırk” olarak değerlendiriliyor.

Dünyadaki birkaç boynuzsuz sığır ırkından biri olan angusların hem boğaları hem inekleri boynuzsuz. Boynuzsuzluk, boynuzlulara karşı baskın karakterdeymiş.

Canlı ağırlık dişilerde 500 kg, erkeklerde ise 800 kg civarında oluyormuş. Et lezzeti yönünden en iyilerden olduğu biliniyor. Ayrıca et randımanı merada % 55, enstantif beside ise % 75 oluyormuş. Kas lifleri arasında yağın dağılımı yani mermerleşmenin çok homojen olması etinin lezzetini arttırıyor.

Angus yetiştiriciliğine herkes olumlu bakmıyor. Bu karşı çıkışların belli başlı 3 ana nedeni olduğu söyleniyor;

– Etçi ırkların sütünün olmadığı,
– Etçi ırkların yavrularını yerli ırkın doğuramıyacağı,
– Adaptasyon sağlayamayacağı

 

Angusun Et Verimi

Üreticilerin angusu seçme nedeni dünyada en karlı besi ırkı olarak bilinmesi. Amerika Birleşik Devletleri’nde etçi ırkların yüzde 60’ını angus ırkı oluşturuyormuş. Et kalitesi de diğer ırklara göre daha yüksek deniyor. Yağ oranı düşükmüş. Türkiye’de yerli ırklarda yağ oranı yüzde 35 iken anguslarda yüzde 7. Mermerleşme (yağın kas lifleri içinde dağılımı), besi bitiş dönemindeki yağ oranı, et rengi, tekstürü, yağ rengi gibi özelliklerinde kaynaklanan et kalitesiyle daha da cazip hale geliyor. Ayrıca Angus eti özel etiketle satılan, ABD ve Japonya gibi ülkelerde diğer etlere göre daha çok müşterisi varmış. Çok müşterisi olması iyi olduğunu değil, iyi kazandırdığını gösterir o ayrı!

 

Angusun Özellikleri

Angusların etinin yanı sıra karkasının da daha iyi olduğu söyleniyor. Boynuzsuz olmaları yaralanma riskini düşürüyor. Ayrıca dişileri ergenliğe daha erken ulaşıp erken dönemde yavruluyorlar. Üstelik kolay doğum yapmalarıyla ünlülermiş bu hayvanlar. Yüksek günlük canlı ağırlık artışına sahipler. Bir günde 1.3-1.7 kg arasında artış olabiliyor. 300 kg’lık normal bir ineğin yemiyle Angus ırkı bir sığır 1 buçuk ton ağırlığına ulaşabiliyor. Ülkemizde ortalama karkas ağırlığını arttıracak, besiciye, yetiştiriciye daha çok para kazandıracak bir ırk olarak değerlendiriliyor.

 

Red Angus ve Buzağısı

Aslında Türk çiftçisi anguslarla ilk kez tanışmış değil. Aberdeen Angus ırkı sığırların ülkemize ilk geliş tarihleri 1957 imiş! O tarihte Amerika Birleşik Devletleri’den Türkiye’ye ithal edilmiş ve Konya Harası’nda bu ırk boğalarla Yerli Kara inekler arasında melezleme denemeleri yapılmış. Ancak elde edilen F1 melezleri saf Yerli Kara’lara karşı et verimi özellikleri yönünden önemli bir üstünlük gösteremediğinden Aberdeen Angus ırkıyla yapılan bu melezleme çalışmaları uygulama alanına aktarılmamış. Böylece, Türkiye’ye getirilen Aberdeen Angus sığırları, ülke sığırcılığında bir iz bırakmadan, silinip gitmişler. Ancak angusun doğasından kaynaklanan yüksek verimli ve lezzetli eti, bu ırkın yeniden gündeme gelmesini sağlamış.

 

Angusun Avantajları

Damızlık olarak yetiştirilen dişi anguslar, öncelikle onu yetiştiren üreticiye gerek çiftlik idaresi anlamında gerekse işletme maliyetlerini azaltma anlamında fayda sağlıyormuş. Doğa koşullarına dayanıklı, kötü kaliteli mera koşullarını çok iyi değerlendirebilen, hiç yardıma ihtiyaç duymadan doğumlarını gerçekleştirebilen bir ırk. Doğum yaptığında buzağısını dış etkenlerden ve kötü hava koşullarından koruyorlarmış. Kışın -30 ºC’de ve yazın +30 ºC’ de sorunsuz gelişip, minimum bakım gerektiriyorlarmış. Sağlıklı oldukları sürece yüksek yaşlarda dahi damızlıklardan buzağı almak mümkün. İnekler birinci buzağısında da 14. buzağısında da aynı performansı gösteriyormuş – Maşallah! 🙂 Tabi ki damızlık yetiştiricisine sağladığı bu faydalar sayesinde diğer et ırklarına göre angus ırkı daha çok tercih ediliyor.

 

Angusun Dezavantajları

Ülkemiz iklim koşullarının, birçok sığır ırkında olduğu gibi bu ırk içinde bir dezavantajı bulunmuyormuş!!!

 

Amerika’da Angus;

Amerikan Angus Birliği “Sertifikalı Angus Eti” markasını 1978 çıkarmış, markanın amacı Angus etinin diğer sığır etlerinden çok daha üstün olduğunu göstermekmiş. Siyah simmental ve diğer melez sığırlar da eğer en az %51 siyahlılık ve Angus özelliklerini gösteriyorlar ise bu sertifikayı almaya hak kazanabilir. Ancak Ocak 2007’de Angus eti kalitesini sürdürebilir kılmak için belirlenmiş aşağıdaki 10 kriteri sağlamalı:

  • Orta veya yüksek derecede mermerleşme
  • “A” gelişmişlik seviyesi
  • 65 – 104 santimetre kare göz kası (M. Longissimus dorsi) kesiti.
  • 455 kg.’dan hafif karkas ağırlığı
  • 2,5 cm’den düşük yağ kalınlığı (göz kası üzerinde )
  • Orta veya daha kalın kaslanma
  • Boyunda 5 cm’i aşmayan hörgüç
  • Pratik olarak kapillar yırtılmalardan ari
  • Siyah kesim lekelerinden ari
  • Vücudun çoğunluğunun siyah veya kırmızı renkte olması

Türkiye’de Anguslar için böyle bir sertifika var mı onu bilmiyorum!

Bu arada lezzetli bir angus yemek için önerim Virgina Angus’tur. İstanbul’da 2 adet şubesi bulunan Virginia Angus, Sakarya’da kendi çiftliğinden temin ettiği etleri çok da lezzetli pişiriyor (ağız sulanma efekti) – İşte insan “ne oldum?” değil “ne olacam?” demeli 😛 veganlık düşüncelerinden anguslar hakkında yazı yazmaya…

 

Kaynaklar: wikipediaVIRGINIA ANGUS ÇİFTLİĞİcagakasabasi